ពិភពលោកកំពុងតែទទួលរងនូវការផ្លាស់ប្តូរប្រជាសាស្រ្ត (demographic shift) ហើយមិនមានប្រទេសណាមួយដែលមានគោលការណ៍ច្បាស់លាស់ក្នុងការរ៉ាប់រងដោះស្រាយនៃបញ្ហាដែលនឹងរះមកដោយសារកំណើននៃចំនួនប្រជាជនវ័យចាស់នេះឡើយ (No country is immune to this)។ យោងតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) ប្រជាជនទូទាំងប្រទេសកំពុងផ្លាស់ប្តូរទៅរកការរស់នៅយូរជាងមុន ដោយអាយុកាលនៃការរស់នៅនឹងកើនឡើងទៅដល់ ៦០ឆ្នាំជាមធ្យម នៅក្នុងឆ្នាំ ២០៣០ ខាងមុខ។ មួយវិញទៀត ការថយចុះនៃអត្រាកំណើតក៏មានផលប៉ះពាល់ទៅលើការផ្លាស់ប្តូរចំនួនប្រជាជន (the replacement rate) ផងដែរ។ ដោយហេតុនេះហើយ ទើបការផ្លាស់ប្តូរនៃអាយុកាលការរស់នៅរបស់មនុស្សមានផលប៉ះពាល់ជាច្រើនទៅលើសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម។ នៅក្នុងអត្ថបទនេះនឹងនិយាយអំពីកំណើននៃចំនួនប្រជាជនវ័យចាស់ និងផលប៉ះពាល់នៃកំណើននេះទៅលើសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គម។

អំពីកំណើននៃចំនួនប្រជាជនវ័យចាស់

យោងតាម WHO កំណើននៃចំនួនប្រជាជនវ័យចាស់គឺជាឱកាសមួយដែលផ្តល់ឱ្យបុគ្គលក្នុងការធ្វើអ្វីដែលថ្មី។ ហើយការកើនឡើងនៃចំនួនប្រជាជនវ័យចាស់នេះ កើតឡើងផ្សេងៗគ្នាទៅតាមការផ្លាស់ប្តូរនៃសង្គមនិងការរស់នៅរបស់បុគ្គល។ បញ្ហានេះជាហានិភ័យមួយដោយសារតែចំនួននៃអត្រាកំណើតមានការធ្លាក់ចុះ។ ហើយចំនួនប្រជាជនរវាងមនុស្សចាស់ និងក្មេង មានទំនាក់ទំនងគ្នាងក្នុងកាជាវដ្តជីវិត។ បើរៀបរាប់តាមដំណើរជីវិតមក មនុស្សវ័យក្មេងដែលកំពុងតែស្ថិតនៅក្នុងវ័យសិក្សាត្រូវជួយទំនុកបម្រុងដោយមនុស្សដែលនៅក្នុងវ័យធ្វើការ។ ដោយឡែកមនុស្សវ័យធ្វើការនឹងចូលនិវត្តន៍នៅក្នុងអាយុសមស្របមួយដែលអាចនៅចន្លោះពីអាយុ ៦០ ទៅ ៦៥ ឆ្នាំ ដោយរំពឹងថាក្រោយពីចូលនិវត្តន៍ការចាយវាយនឹងត្រូវបានរ៉ាប់រងដោយយុវជនក្នុងវ័យធ្វើការវិញ។ ដោយសារតែការកើនឡើងនៃចំនួនប្រជាជនវ័យចាស់នេះមានចំនួនកាន់តែច្រើននៅពេលបច្ចុប្បន្ន ក៏ដូចជានឹងកើនឡើងកាន់តែច្រើននៅពេលអនាគត ពិភពលោកនឹងជួបប្រទះនូវបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម។

ហានិភ័យនៃកំណើនចំនួនប្រជាជនវ័យចាស់ទៅលើសេដ្ឋកិច្ច

ដោយហេតុថាចំនួនប្រជាជនវ័យចាស់ និងវ័យក្មេងមានទំនាក់ទំនងគ្នាជាវដ្ត ដូចនេះហើយទើបទំនាក់ទំនងនេះមានផលប៉ះពាល់ទៅលើសេដ្ឋកិច្ច។ បើយើងក្រឡេកទៅមើលប្រទេសជប៉ុននោះ ប្រទេសនេះកំពុងតែជួបប្រទះនូវបញ្ហាកំណើនចំនួនមនុស្សចាស់ និងការថយចុះនូវអត្រាកំណើតទាបបំផុត។ យោងតាមកាសែង The New York Times ចំនួនប្រជាជនជប៉ុនមានការថយចុះតាំងពីឆ្នាំ ២០០៧ មកម្ល៉េះដោយចំនួនប្រជាជនវ័យចាស់បានកើនឡើងជាង ៣០ភាគរយទៅអាយុ ពោលគឺអ្នកដែលមានអាយុលើសពី ៦៥ឆ្នាំឡើងទៅ។ ការថយចុះនៃអត្រាកំណើតរបស់ប្រទេសជប៉ុននេះ មានការកើតឡើងដោយសារកត្តាជាច្រើនដូចជា ការផ្លាស់ប្តូររបៀបនៃការរស់នៅ ការពន្យារពេលនៃការរៀបការ។ល។ ការផ្លាស់ប្តូរនេះហើយទើបធ្វើឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរនៃសេដ្ឋកិច្ចដោយសារតែចំនួនប្រជាជនផ្លាស់ប្តូរមិនសាកសម្យនឹងកម្លាំងពលកម្មដែលអាចនឹងធ្វើឱ្យប្រទេសមួយដើរទៅមុខ។ ងាកមកមើល Website The New perspectives on Global & European Dynamics វិញ កំណើននៃចំនួនប្រជាជនវ័យចាស់នឹងធ្វើឱ្យមានការធ្លាក់ចុះនៃកម្លាំងពលកម្មរួមទាំងចំនួននៃអ្នកធ្វើការ។ ការណ៍នេះ ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ទៅកាន់កំណើនអតិផរណា និងការធ្លាក់ចុះនូវការនាំចេញដែលបណ្ដាលឱ្យសេដ្ឋកិច្ចធ្លាក់ចុះផងដែរ។ ម្យ៉ាងទៀតបញ្ហានេះក៏បានបង្កើនចំណាយរបស់រដ្ឋាភិបាលដើម្បីជួយទៅដល់ប្រជាជនវ័យចាស់នោះដែរ។ ហេតុនេះហើយទើបកំណើនប្រជាជនវ័យចាស់កាន់តែច្រើន ការ ចំណាយក៏កាន់តែឡើង ហើយផលិតកម្មនៃសេដ្ឋកិច្ចក៏កាន់តែធ្លាក់ចុះ។

បើយើងក្រឡេកមកមើលគោលនយោបាយកូនតែមួយ (one child policy) នៅឆ្នាំ ១៩៨០ របស់ប្រទេសចិនបានបណ្តាលឱ្យមានបញ្ហាប្រជាជនវ័យចំណាស់ដ៏ធំមួយ ហើយក៏កំពុងប្រឈមមុខនឹងចំនួនប្រជាជនវ័យចំណាស់ដោយសារតែការផ្លាស់ប្តូរប្រជាសាស្រ្តដែរ។ ម៉្យាងវិញទៀត ប្រទេសចិនកំពុងព្យាយាមផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយនេះ ដោយឲ្យពលរដ្ឋរបស់ខ្លួនមានកូនពីរនាក់ក្នុងគ្រួសារមួយ។ ប៉ុន្តែបញ្ហានេះបានធ្វើឱ្យអត្រាកំណើតកាន់តែតិច ដោយសារពលរដ្ឋរបស់ពួកគេមិនចង់បានកូនច្រើនព្រោះការផ្លាស់ប្តូររបៀបរស់នៅ។ យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ អង្គការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស Amnesty International បាន​និយាយ​ថា គោល​នយោបាយ​ប្រភេទ​នេះ​នាំ​ឲ្យ​មាន​ការ​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស ឬ​សិទ្ធិ​ផ្លូវ​ភេទ និង​សិទ្ធិ​បន្ត​ពូជ។ ដូច្នេះហើយ ប្រទេសចិនកំពុងប្រឈមមុខនឹងចំនួនប្រជាជនធ្លាក់ចុះ ខណៈដែលក៏ត្រូវការដោះស្រាយចំនួនប្រជាជនវ័យចំណាស់។ ជាងនេះទៅទៀត ដោយសារប្រទេសចិនមិនទាន់ក្លាយជាប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ (high income country) យោងតាមធនាគារពិភពលោក ប្រទេសចិនកំពុងប្រឈមមុខនឹងបញ្ហានៃភាពចាស់មុនក្លាយជាអ្នកមាន (getting old before getting rich) ដោយសារតែគ្មានកម្លាំងពលកម្មដើម្បីអភិវឌ្ឍជាតិ។ យោងតាម Reuters ដើម្បីធ្វើជួយប្រជាជនចិនដែលមានវ័យចំណាស់ រដ្ឋាភិបាលបានវិនិយោគលើទីផ្សាររស់នៅរបស់ប្រជាជនវ័យចំណាស់ រួមមានលំនៅដ្ឋាន ការថែទាំ សេវាផ្សេងៗនិងឧបករណ៍សរុបចំនួន ២០០ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិកកាលពីមួយទសវត្សរ៍មុន ជាមួយនឹង ១ ពាន់ពាន់លានដុល្លារកាលពីឆ្នាំមុន ហើយវាបានបង្ហាញផងដែរនូវការកើនឡើងនៅពេលអនាគតដោយសារការកើនឡើងនៃប្រជាជនវ័យចំណាស់។

ហានិភ័យនៃកំណើនចំនួនប្រជាជនវ័យចាស់ទៅលើសង្គម

សង្គមប្រកបដោយបរិយាបន្ន (Social inclusion) និងការចូលរួមក្នុងសង្គមគឺជាផ្នែកមួយដែលធ្វើឱ្យសង្គមដើរទៅមុខ។ ដោយឡែក កំណើនប្រជាជនវ័យចាស់បានបង្កើតជាបញ្ហាទៅដល់សង្គម ដូចជាការកើនឡើងចំណាយទៅលើការថែទាំសុខភាព និងការធ្លាក់ចុះនៃការចូលរួមការងារសង្គម។ល។ បើយើងមកមើលសង្គមនៃប្រទេសជប៉ុនម្តងទៀត បញ្ហាប្រជាជនវ័យចំណាស់បានធ្វើឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរប្រពៃណីនៃការរស់នៅក្នុងប្រទេសជប៉ុន។ ដោយសង្គមនៅប្រទេសជប៉ុនតែងតែមានទំនៀមទម្លាប់មើលថែសមាជិកគ្រួសារដែលចាស់ទៅ ប៉ុន្តែការផ្លាស់ប្តូរក្នុងការរស់នៅរបស់យុវជនក៏ដូចជាកូនបងដែលតែងតែមើលថែចាស់ៗក្នុងគ្រួសារបានផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់នេះ ដោយសារការផ្លាស់ប្តូរក្នុងការរស់នៅរបស់យុវជនបានលើការគិតឯករាជ្យនិងចង់រស់នៅឯករាជ្យ។ ដោយហេតុនេះហើយទើបធ្វើឱ្យពួកគេចាប់ផ្តើមចេញពីផ្ទះនិងរស់នៅជាឯករាជ្យ។ មួយវិញទៀតការរស់នៅឯករាជ្យនេះបានធ្វើឱ្យការគិតរបស់យុវជនផ្លាស់ប្តូរដោយពួកគេគិតថាការមើលថែប្រជាជនចាស់មិនមែនជាទំនួលខុសត្រូវរបស់ពួកគេឡើយ។ ដូចនេះហើយប្រជាជនចាស់ត្រូវបានទុកចោលដោយមិនមានការមើលថែពីសមាជិកគ្រួសារហើយបន្ទុកនេះត្រូវបានធ្លាក់ចុះទៅដល់រដ្ឋាភិបាល។ ដោយហេតុនេះហើយទើបធ្វើឱ្យសង្គមប្រទេសជប៉ុនមានការផ្លាស់ប្តូរ។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រសិនបើយើងក្រឡេកទៅមើលប្រទេសចិន បញ្ហាប្រជាជនវ័យចំណាស់គឺជាបញ្ហាសង្គមដ៏ធំមួយ ដោយសារតែការផ្លាស់ប្តូររបៀបរស់នៅដ៏ខ្លាំង។ គោលនយោបាយ​កូន​មួយ​បានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងមកលើសង្គមចិនពេលបច្ចុប្បន្ននិងអនាគត ព្រោះ​គោលនយោបាយនេះបានកើតឡើងជាង​បី​ទសវត្សរ៍​មក​ហើយ។ ដូច្នេះហើយ ការចំណាយលើការបង្កើតនិងមើលថែកូនមានការកើនឡើងនិងផ្លាស់ប្តូរខ្លាំង។ ហើយជាមួយនឹងការផ្លាស់ប្តូរពេលវេលាផងដែរ ការចិញ្ចឹមកូនគឺជាបញ្ហាដ៏ធំមួយសម្រាប់សុខុមាលភាពហិរញ្ញវត្ថុរបស់មនុស្ស ក៏ដូចជាការសម្រេចចិត្តរបស់ប្តីប្រពន្ធផងដែរ។ ក្នុងករណីនេះបានធ្វើឱ្យមនុស្សមិនគិតពីការបង្កើតទារកទេ ខណៈដែលពួកគេត្រូវបំពេញតម្រូវការរបស់ខ្លួនដើម្បីឱ្យមានស្តង់ដារខ្ពស់ (nowaday people have high standard in living)ក្នុងការរស់នៅ និងបរិយាកាសការងារ។

សង្រ្គាមឈ្លានពានទឹកដីអ៊ុយក្រែនពីសំណាក់រុស្ស៊ី បានអូសបន្លាយអស់រយៈពេលជាង ១ ឆ្នាំ ៣ ខែមកហើយ។ បើយើងតាមដានសង្កេតមើល មធ្យោបាយដែលរុស្ស៊ីប្រើប្រាស់ក្នុងការវាយលុកចូលទឹកដីអ៊ុយក្រែនភាគច្រើនថ្មីៗនេះ គឺការបាញ់គ្រាប់មីស៊ីលកម្ទេចហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ៗដូចជា ផ្លូវធ្វើដំណើរ អគារស៊ីវិល មន្ទីពេទ្រ ផ្សារទំនើប រោងចក្រផលិតថាមពល និងបន្ទាយទាហានជាដើម។ លើសពីនេះក៏មានការបញ្ជូនកងកម្លាំងទាហានទៅគ្រប់គ្រង់តំបន់ដែលវាយដណ្ដើមយកបានដោយផ្ទាល់​ការជួលក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធ ឬហៅថាក្រុមស៊ីឈ្នួលធ្វើទាហាន និងការប្រើប្រាស់ដ្រូនគ្មានមនុស្សបើកទម្លាក់គ្រាប់បែកទៅលើគោលដៅសំខាន់ៗដែលពួកគេបានកំណត់។ ការវាយប្រហារជាបន្តបន្ទាប់ពីសំណាក់ភាគីរុស្ស៊ីបែបនេះ បានធ្វើឱ្យយើងនឹកឃើញដល់ពាក្យការទូតដែលរុស្ស៊ីធ្លាប់បានប្រើ ដើម្បីបញ្ជាក់ពីភាពត្រឹមត្រូវរបស់ខ្លួនតាមច្បាប់អន្តរជាតិកាលពីទើបចាប់ផ្ដើមឈ្លានពានដំបូងនៅថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ ដោយរុស្ស៊ីបានហៅសកម្មភាពរបស់ខ្លួនថាជា “ប្រតិបត្តិការយោធាពិសេស” ដែលធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណង​ការពារពលរដ្ឋរុស្ស៊ីដែលកំពុង​ទទួលរងការ​រំលោភបំពានពី​អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ បង្កឡើងដោយ​របបដឹកនាំ​អ៊ុយក្រែន។

សេចក្ដីសម្រេចថ្កោលទោសរុស្ស៊ី

យ៉ាងណាមិញ បន្ទាប់ពីបានឈ្លានពានអ៊ុយក្រែនបាន ៦ ថ្ងៃ ពោលគឺនៅថ្ងៃទី២ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២២ មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ (អ.ស.ប.) បានដាក់ចេញនូវសេចក្ដីសម្រេចមួយឱ្យប្រទេសសមាជិក បោះឆ្នោតគាំទ្រដើម្បីថ្កោលទោស និងទាមទារឱ្យរុស្ស៊ីបញ្ឈប់នូវរាល់សកម្មភាពយោធាគ្រប់បែបយ៉ាងនៅអ៊ុយក្រែន​។ ជាលទ្ធផល សមាជិកចំនួន ១៤១ ​ប្រទេស បានបោះឆ្នោតយល់ស្របទៅនឹងសេចក្ដីសម្រេចនេះ និង ៣៥ ប្រទេស បានបោះឆ្នោតអនុបវាទ ហើយ ៥ ប្រទេសបានបោះឆ្នោតប្រឆាំងនឹងសេចក្ដីសម្រេចរបស់ អ.ស.ប. ដែលមានន័យថា ពួកគេគាំទ្រទង្វើរបស់រុស្ស៊ី។ ៥ ប្រទេសនោះរួមមានប្រទេសអេរីត្រេ កូរ៉េខាងជើង ស៊ីរី បេឡារុស និងរុស្ស៊ីផ្ទាល់ ហើយ ៣៥ ប្រទេសដែលបោះឆ្នោតអនុបវាទនោះក៏មានប្រទេសមហាអំណាចពីរក្នុងតំបន់ដែរ នោះគឺប្រទេសចិន និងប្រទេសឥណ្ឌា។

 ហេតុផលរបស់រុស្ស៊ីជុំវិញប្រតិបត្តិការយោធានៅអ៊ុយក្រែន

រុស្ស៊ីបានលើកឡើងជាទូទៅថា មុននឹងចេញមុខថ្កោលទោសរុស្ស៊ី សហគមន៍អន្តរជាតិគួរក្រឡេកទៅមើលករណីដែលសហរដ្ឋអាមេរិកធ្លាប់បានឈ្លានពានបណ្ដាប្រទេសមួយចំនួនក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ក្នុងនោះរួមមានប្រទេសកូសូវ៉ូ អ៊ីរ៉ាក់ លីប៊ី និងស៊ីរីជាដើម ដោយយកលេសអន្តរាគមន៍ផ្នែកមនុស្សធម៌ (Humanitarian Intervention) មកបាំងមុខ ដើម្បីបង្ហាញថា អ្វីដែលខ្លួនធ្វើគឺត្រូវបានច្បាប់ទំនៀមទំលាប់អន្តរជាតិ (Customary International Law) អនុញ្ញាត។ ជាក់ស្ដែង អន្តរាគមន៍ផ្នែកមនុស្សធម៌មិនត្រូវបានច្បាប់អន្តរជាតិជាក់លាក់ណាមួយ ចែងទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាគោលគំនិតដែលគេបកស្រាយចេញពីច្បាប់ទំនៀមទំលាប់អន្តរជាតិ ដូចជាគោលការណ៍ទំនួលខុសត្រូវក្នុងការការពារ (Responsibility to Protect)។ គោលការណ៍នេះត្រូវបានអនុម័តដោយមហាសន្និបាត អ.ស.ប. កាលពីឆ្នាំ២០០៥ ដែលមានន័យថា រដ្ឋនីមួយៗមានទំនួលខុសត្រូវក្នុងការការពារប្រជាជនក្នុងស្រុករបស់ខ្លួនពីអំពើឃោរឃៅយង់ឃ្នងដែលអាចកើតមានឡើង ប៉ុន្តែប្រសិនបើរដ្ឋនោះមិនអាចធ្វើបាន ឬមិនចង់បំពេញទំនួលខុសត្រូវនេះនោះទេ សហគមន៍អន្តរជាតិអាចមានទំនួលខុសត្រូវមួយ គឺការចូលធ្វើអន្តរាគមន៍ជួយប្រជាជនដែលកំពុងរងគ្រោះនៅក្នុងរដ្ឋនោះបាន។

 គោលការណ៍ការពារខ្លួន (Self-defense)

បើទោះបីជា ការចោទប្រកាន់របស់រុស្ស៊ីទៅលើសហរដ្ឋអាមេរិកជារឿងពិតក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាពិតជារឿងដែលមិនសមហេតុផលទាំងការគិតវិភាគរកហេតុផលធម្មតា និងយោងតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ពោលគឺរុស្ស៊ីមិនអាចយកព្រឹត្តិការណ៍ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងអស់នោះ មកធ្វើជាទឡ្ហីករណ៍ដើម្បីបង្កើនទម្ងន់ទៅលើការបកស្រាយរបស់ខ្លួននោះទេ។ ដោយឡែក ការដែលរុស្ស៊ីហៅសកម្មភាពរបស់ខ្លួនថាជាប្រតិបត្តិការយោធាពិសេសដើម្បីការពារពលរដ្ឋរុស្ស៊ីដែលកំពុង​ទទួលរងការ​រំលោភបំពានពី​អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ បង្កឡើងដោយ​របបដឹកនាំ​អ៊ុយក្រែន គឺជាអំណះអំណាងមួយដែលរុស្ស៊ីផ្អែកទៅលើគោលការណ៍ការពារខ្លួន (Self-defense) ដែលមានចែងនៅក្នុងមាត្រា ៥១ នៃធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ។ ប៉ុន្តែសកម្មភាពរបស់រុស្ស៊ីដូចដែលបានលើកឡើងនៅក្នុងកថាខណ្ឌទីមួយខាងលើ មិនមែនជាការការពារខ្លួននោះទេ ប៉ុន្តែគឺជាការឈ្លានពាន (Act of Aggression) និងការរំលោភដែនដី និងអធិបតេយ្យភាពរបស់ប្រទេសអ៊ុយក្រែន ព្រោះរដ្ឋមួយអាចប្រើប្រាស់មធ្យោបាយការពារខ្លួនទៅបានតែក្នុងករណីបួនប៉ុណ្ណោះ។ ទី១ រដ្ឋនោះត្រូវបង្ហាញថាសត្រូវកំពុងធ្វើការវាយប្រហារមកកាន់ខ្លួនពិតប្រាកដមែន។ ទី២ រដ្ឋនោះគ្មានជម្រើសផ្សេងក្រៅពីការប្រើប្រាស់កម្លាំងតបត និងទប់ទល់វិញ។ ទី៣ ទំហំនៃការតបត និងទប់ទល់នោះត្រូវសមមាត្រគ្នាជាមួយទំហំដែលកម្លាំងសត្រូវនោះមាន។ ទី៤ រដ្ឋនោះត្រូវប្រើប្រាស់មធ្យោបាយការពារខ្លួនក្នុងគោលបំណងតែមួយគត់គឺការពារខ្លួនពីសត្រូវ មិនត្រូវមានគោលបំណងផ្សេង ដូចជាការឈ្លានពានទៅកាន់ទឹកដីរបស់សត្រូវវិញឡើយ។

 ហាមដាច់ខាត ការប្រើប្រាស់កម្លាំងប្រឆាំងនឹងបូរណភាពទឹកដីនៃរដ្ឋមួយផ្សេងទៀត

បើយើងយកប្រទេសរុស្ស៊ី ទៅផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយបួនចំណុចខាងលើនេះ ឃើញថា ស្ថានភាពរបស់ប្រទេសរុស្ស៊ីគ្មានចូលក្នុងចំណុចណាមួយឡើយ ព្រោះអ៊ុយក្រែនមិនបានគំរាមកំហែង ឬប៉ុនប៉ងវាយប្រហារទៅលើប្រទេសរុស្ស៊ីក្នុងទម្រង់រូបភាពណាមួយឡើយ ដូច្នេះការដែលរុស្ស៊ីអះអាងយកគោលការណ៍ការពារខ្លួនដែលមានចែងនៅក្នុងមាត្រា ៥១ នៃធម្មនុញ្ញ អ.ស.ប. មកធ្វើនីត្យានុកូលកម្មលើសកម្មភាពយោធារបស់ខ្លួននៅលើទឹកដីអ៊ុយក្រែននោះគឺពិតជាមិនត្រឹមត្រូវឡើយ។ ម៉្យាងទៀត ការបញ្ជូនកងទ័ពរបស់ខ្លួនចូលទៅក្នុងទឹកដីរបស់ប្រទេសដទៃ ហើយថែមទាំងបានវាយប្រហារដោយប្រើប្រាស់គ្រឿងសព្វាវុធ កម្ទេចប្រទេសមួយ គឺខុសទាំងស្រុងទៅនឹងច្បាប់អន្តរជាតិដែលមានចែងនៅក្នុងជំពូកទី១ មាត្រា ២ ចំណុចទី៤ នៃធម្មនុញ្ញ អ.ស.ប. ដែលបានចែងក្នុងន័យថា រដ្ឋមួយដែលជាសមាជិក អ.ស.ប. ត្រូវបានហាមឃាត់ដាច់ខាតពីការប្រើប្រាស់កម្លាំងប្រឆាំងនឹងបូរណភាពទឹកដីនៃរដ្ឋមួយផ្សេងទៀត។

 កតិកាសញ្ញាស្ដីពីអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ ឆ្នាំ១៩៤៩

បន្ថែមលើនេះសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់លោកពូទីនដែលថាអ៊ុយក្រែនកំពុងប្រព្រឹត្តអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ទៅលើជនជាតិរុស្ស៊ីនៅទីក្រុងដូណែតស្ក៍ (Donetsk) និងទីក្រុងលូហាន់ស្ក៍ (Luhansk) គឺជាការចោទប្រកាន់ដែលគ្មានមូលដ្ឋាន និងដែលគ្មានភស្តុតាងបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់ បង្ហាញឱ្យពិភពលោកបានឃើញនោះឡើយ។ យោងតាមមាត្រា ២ នៃកតិកាសញ្ញាស្ដីពីអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ ឆ្នាំ១៩៤៩ បានធ្វើការកំណត់និយមន័យនៃពាក្យថាអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ថា ជាសកម្មភាពជាក់លាក់ ដែលមានបំណងបំផ្លាញទាំងស្រុង ឬមួយផ្នែកនៃក្រុមមនុស្សដែលមានសញ្ជាតិណាមួយ ជនជាតិណាមួយ ពូជសាសន៍ណាមួយ ឬក្រុមសាសនាណាមួយ។ កន្លងមក គេមិនមានភស្តុតាងណាមួយដែលអាចបញ្ជាក់ថា អ៊ុយក្រែនបានចូលរួមក្នុងសកម្មភាពជាក់លាក់ណាមួយខាងដើមនេះទេ ពោលគឺមិនមានភស្តុតាងនៃចេតនាបំផ្លាញទាំងស្រុង ឬដោយផ្នែកណាមួយនៃក្រុមណាមួយនៅតំបន់ដូណែតស្ក៍ និងតំបន់លូហាន់ស្ក៍នោះទេ។ ហើយបើទោះបីជាអ៊ុយក្រែនបានប្រព្រឹត្តអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ក៏ដោយ ក៏គ្មានច្បាប់អន្តរជាតិណាមួយដែលអនុញ្ញាតឱ្យរុស្ស៊ីអាចបញ្ជូនកងទ័ពទៅឈ្លានពានទឹកដីអ៊ុយក្រែននោះដែរ ព្រោះអំពើប្រល័យពូជសាសន៍គឺជាឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ ដូច្នេះករណីនេះត្រូវដោះស្រាយនៅក្រោមដែនសមត្ថកិច្ច និងយុត្តាធិការរបស់តុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ (ICC)។

ហេតុអ្វីប្រទេសចំនួន ៥ បានបោះឆ្នោតប្រឆាំងសេចក្ដីសម្រេចរបស់ អ.ស.ប.?

ជារួម អំណះអំណាងរបស់រុស្ស៊ីដែលបានលើកឡើងជាហូរហែដើម្បីបញ្ជាក់ពីភាពត្រឹមត្រូវនៃប្រតិបត្តិការយោធាពិសេសរបស់ខ្លួន គឺពិតជាគ្មានហេតុផលដែលអាចឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិទទួលយកបាននោះទេ។ ប៉ុន្តែ មានការលើកឡើងមួយថា ចុះបើទង្វើរបស់រុស្ស៊ីខុសទៅនឹងច្បាប់អន្តរជាតិជាក់ស្ដែងបែបនេះ ហេតុអ្វីប្រទេសចំនួន ៥ បានបោះឆ្នោតប្រឆាំងសេចក្ដីសម្រេចរបស់ អ.ស.ប. និង ៣៥ ប្រទេសបានបោះឆ្នោតអនុបវាទ? ជាការសន្និដ្ឋាន ប្រទេសទាំងអស់នេះ ទំនងជានឹងនៅតែបន្តរក្សាជំហររបស់ពួកគេជុំវិញបញ្ហានេះដូចដើម ព្រោះប្រទេសខ្លះ អាចបណ្ដាលមកពីការទទួលរងសម្ពាធពីរុស្ស៊ី ឬត្រូវពឹងផ្អែកលើរុស្ស៊ីខ្លាំងលើសលុប ជាពិសេសវិស័យសេដ្ឋកិច្ច ដូចជាពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគី ការវិនិយោគ និង​សន្តិសុខជាដើម។ រីឯប្រទេសមួយចំនួនទៀត អាចបណ្ដាលមកពីកត្តាប្រវត្តិសាស្ត្រ ឬក៏អាចមកពីក្រុមមេដឹកនាំប្រទេសនោះ ជាពិសេសមេដឹកនាំផ្ដាច់ការ មិនចុះសម្រុងគ្នាជាមួយបណ្ដាប្រទេសលោកខាងលិច ទើបស្រវាចាប់ប្រទេសរុស្ស៊ីជំនួសវិញ។

សាធារណរដ្ឋស៊ូដង់ខាងត្បូង ( Republic of South Sudan) ដែលស្ថិតនៅភាគឦសាននៃទ្វីបអាហ្រិ្វច គឺជាប្រទេសដែលទើបតែទទួលបានឯករាជ្យបែកចេញពីរដ្ឋស៊ូដង់ (Sudan) តាមរយៈការចូលជាសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិ នៅថ្ងៃទី៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១១ និងមានទីក្រុងជូបា ជារដ្ឋធានី។ បន្ទាប់ពីរួចផុតពីសង្គ្រាមស៊ីវិលជាមួយប្រទេសស៊ូដង់ដែលបានអូសបន្លាយពេលយ៉ាងយូរ ស៊ូដង់ខាងត្បូងជួបប្រទះវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ជាពិសេសប្រជាជនជួបនឹងគ្រោះអត់ឃ្លានគ្មានអាហារ។ ទោះជាយ៉ាងណានៅពេលនោះប្រជាជន និងរដ្ឋាភិបាលបានសង្ឃឹមយ៉ាងមោះមុតថា ប្រទេសរបស់ខ្លួនមិនយូរទេ នឹងអាចក្រោកឈរឡើងវិញ ព្រោះប្រទេសនេះសម្បូរទៅដោយរ៉ែប្រេងកាត ដែលជាធនធានដ៏មានតម្លៃ និងមានតម្រូវការយ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់អន្តរជាតិ។ បើយោងទៅតាមការសិក្សាថ្មីៗនេះ សាធារណរដ្ឋស៊ូដង់ខាងត្បូងមានរ៉ែប្រេងកាតជាង ៣.៥ពាន់លាន Barrels ដែលជាចំនួនច្រើនជាងគេបង្អស់នៅទ្វីបអាហ្វ្រិកចំណាត់ថ្នាក់លេខ៣ បន្ទាប់ពីប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា (Nigeria) និងប្រទេសអង់ហ្គោឡា (Angola)។ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ន ប្រទេសស៊ូដង់នៅខាងត្បូងនៅតែជាប្រទេសក្រីក្រក្នុងពិភពលោក ដែលមានមធ្យមភាគប្រជាជនក្រីក្រកើនឡើងស្ទើរតែរៀងរាល់ឆ្នាំ។ បើយោងតាមការសិក្សា និងការធ្វើស្ទង់មតិរបស់ធនាគារពិភពលោក (World Bank) ក្នុងឆ្នាំ២០១៦-២០១៧ និងបានចេញផ្សាយជាសាធារណៈនៅខែមេសា ឆ្នាំ២០២១ ប្រទេសស៊ូដង់ខាងត្បូងមានអត្រាក្រីក្រដល់ទៅ ៧៦.៤% ដែលជាតួលេខដែលខ្ពស់ជាងគេលំដាប់ទី២ បន្ទាប់ពីប្រទេសហ្គីណេអេក្វាទ័រ (Equatorial Guinea)។ បើទោះបីជាចំនួនធនធានធម្មជាតិដែលជារ៉ែប្រេងកាតរបស់ប្រទេសស៊ូដង់ខាងត្បូងមានចំនួនច្រើនដល់រាប់ពាន់លាន Barrels ក្តី ក៏នៅតែមិនអាចស្ដារសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសនេះឱ្យប្រសើរឡើងវិញនោះទេ ផ្ទុយទៅវិញគឺវាកាន់តែអាក្រក់ទៅៗ។ មូលហេតុចម្បងដែលបណ្តាលឱ្យប្រាក់ចំណូលពីការធ្វើជំនួញប្រេងកាតចេះតែបាត់បង់ ដែលមិនអាចជួសជុលហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងស្តារសេដ្ឋកិច្ចប្រទេស ព្រមទាំងជីវភាពប្រជាជនឡើងវិញ គឺបណ្តាលមកពីកង្វះខាតនៃការគ្រប់គ្រងប្រាក់ចំណាយ-ចំណូល ការខ្ចីប្រាក់ពីបរទេស ហើយសងវិញជាប្រេង និងសង្គ្រាមស៊ីវិល។

១. កង្វះខាតនៃការគ្រប់គ្រងប្រាក់ចំណាយ-ចំណូល

កង្វះខាតនៃការគ្រប់គ្រងប្រាក់ចំណូលរបស់ស៊ូដង់ខាងត្បូងជាបញ្ហាចម្បង ដែលបង្កឱ្យអត្រាអំពើពុករលួយក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលកើនឡើងយ៉ាងខ្ពស់ ដូចជាការបាត់បង់ថវិកាសម្រាប់ជាតិរាប់ពាន់លានដុល្លារជារៀងរាល់ឆ្នាំ ចំណែកឯរបាយការណ៍ចំណាយ ក៏សរសេរមិនបានច្បាស់លាស់ និងមិនបានផ្សព្វផ្សាយឱ្យបានទូលំទូលាយនោះឡើយ។ បើយោងតាមរបាយការណ៍របស់ International Crisis Group ដែលមានចំណងជើងថា “Oil or Nothing: Dealing with South Sudan’s Bleeding Finance” និងផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈនៅថ្ងៃទី១ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២១ ប្រាក់ចំណូលដែលបានពីការនាំចេញប្រេងត្រូវបានបែងចែកទៅឱ្យភាគីជាច្រើន មុននឹងដល់ចំណែកចុងក្រោយដែលជាប្រាក់ចំណូលរបស់រដ្ឋ គឺនៅសល់បន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ។ ជាទូទៅប្រទេសស៊ូដង់ខាងត្បូងអាចនាំចេញប្រេង ប្រហែលពី ១៥០,០០០ ទៅ ១៧០,០០០ Barrels ក្នុងមួយថ្ងៃ ដែល៥៥% ទៅ ៦០% នៃចំនួននេះ ត្រូវផ្តល់ទៅក្រុមហ៊ុនបរទេសដែលបានធ្វើការរុករក និងបូមយកប្រេងទាំងនោះ ដែលភាគច្រើនជាក្រុមហ៊ុនរបស់ចិន (China) និងម៉ាឡេស៊ី (Malaysia) ។ ដូច្នេះស៊ូដង់ខាងត្បូងទទួលបានពី៤៥% ទៅ ៤០% ប៉ុណ្ណោះ តែនេះនៅមិនទាន់ជាប្រាក់ចំណូលជាតិនៅឡើយទេ ព្រោះវាត្រូវបែងចែកទៅឱ្យភាគីជាច្រើនទៀត។ ហើយភាគីបន្ទាប់ដែលទទួលបានពីការជំនួញនេះគឺ ប្រទេសស៊ូដង់ដែលនៅជាប់នឹងស៊ូដង់ខាងត្បូងនេះឯង។ បើទោះបីជាស៊ូដង់ខាងត្បូងបានផ្តាច់ខ្លួនចេញពីស៊ូដង់ និងមានសិទ្ធិពេញលេញក្នុងការធ្វើជំនួញប្រេងរវាងប្រទេសខ្លួន និងអន្តរជាតិក្តី សាធារណរដ្ឋស៊ូដង់ខាងត្បូងនៅតែត្រូវបែងចែងប្រេង ២៨,០០០ Barrels ទៅស៊ូដង់ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ព្រោះត្រូវការប្រើប្រាស់បំពង់បង្ហូរប្រេងរបស់ស៊ូដង់ ដើម្បីដឹកជញ្ជូនប្រេងទៅអន្តរជាតិ និងសម្រាប់បង់ប្រាក់សំណង ៣ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក ដែលជាកាតព្វកិច្ចស៊ូដង់ខាងត្បូងបន្ទាប់ពីផ្តាច់ខ្លួនចេញពីស៊ូដង់។ បន្ទាប់ពីនោះ គឺក្រុមហ៊ុនផលិតប្រេងដែលជារបស់ប្រទេសនេះផ្ទាល់ ឈ្មោះ “Nile Petroleum ឬ Nilepet” ទទួលជាង ១០ លានដុល្លារអាមេរិកជារៀងរាល់ថ្ងៃពីក្រុមហ៊ុនផលិតប្រេងទាំងនោះ និងរដ្ឋាភិបាល។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា បើយោងតាមច្បាប់របស់ប្រទេស ៥%នៃប្រាក់ចំណូលដែលបានពីការបូមយក និងនាំចេញប្រេងនេះ ត្រូវតែផ្តល់ទៅសហគមន៍ដែលរស់នៅតំបន់ដែលបានធ្វើសកម្មភាពនោះ ក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងជីវភាពប្រជាជននៅទីនោះ។ ប៉ុន្តែក្នុងការអនុវត្តន៍ជាក់ស្តែង ចំនួនប្រាក់ទាំងនោះមិនបានចាត់ចែងដូចដែលបានចែងក្នុងច្បាប់នោះ ដូច្នេះវាក៏ចេះបាត់បង់ដោយគ្មានរបាយការណ៍ច្បាស់លាស់ថាតើបានយកទៅចំណាយលើអ្វី។ បន្ថែមពីនោះ ស៊ូដង់ខាងត្បូងក៏ផ្ដល់ប្រាក់ក្នុងការកសាង និងជួសជុលហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់ប្រទេសខ្លួនដែលជាគម្រោងរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ហើយក្នុងនោះពួកគេក៏ត្រូវចំណាយពី ១០,០០០ ទៅ ៣០,០០០ Barrels ជារៀងរាល់ថ្ងៃ។

២. ការខ្ចីប្រាក់ពីបរទេស ហើយសងវិញជាប្រេង

បន្ថែមពីនោះទៀត ពួកគេក៏ត្រូវយកប្រេងមួយចំនួនទៀតទៅសងបំណុលដែលបានខ្ចីជាប្រាក់ពីមុន ដូចជាបានខ្ចីពីធនាគារជាតិកាតា ( Qatar National Bank) ធនាគារនាំចេញនាំចូលនៃទ្វីបអាហ្វ្រិក ( Africa Export-Import Bank ) ព្រមទាំងក្រុមហ៊ុនពាណិជ្ជករមួយចំនួនទៀត ដូចជាក្រុមហ៊ុនថាមពលសាហារ៉ា ( Sahara Energy )ជាដើម។ បើគិតចាប់ពីឆ្នាំ២០១២ (មួយឆ្នាំក្រោយកាលទទួលឯករាជ្យ) សាធារណរដ្ឋស៊ូដង់បានទទួលប្រាក់យ៉ាងតិចជាង២ពាន់លានដុល្លារអាមេរិកដែលបានចាត់ទុកជាប្រាក់កម្ចី និងសន្យាដោយការសងជាប្រេងទៅវិញ។ ប៉ុន្តែការធ្វើបែបនេះដូចជាដាក់បន្ទុកបន្ថែមទៅលើសេដ្ឋកិច្ចដែលកំពុងធ្លាក់ចុះរបស់ខ្លួន ព្រោះតម្លៃប្រេងបានធ្លាក់ចុះបើប្រៀបធៀបទៅកាលពី១០ ឆ្នាំមុន ដូចនេះស៊ូដង់ខាងត្បូងត្រូវសងប្រេងម្ចាស់បំណុលវិញច្រើនជាងមុនដូចគ្នា។ កម្ចីជាប្រាក់ និងសងជាប្រេងនេះនៅតែបន្តជាញឹកញាប់ បើទោះបីជារដ្ឋាភិបាលបានប្រកាសនៅខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៩ ពីការបញ្ឈប់ការធ្វើបែបនេះ ព្រមទាំងបង្កើតឱ្យមានក្រុមស៊ើបអង្កេតពីបញ្ហានេះក៏ដោយ។ សកម្មភាពមួយនេះបានវិវត្តន៍ទៅជាទម្លាប់មួយរបស់ប្រទេសមួយនេះដែលពិបាកក្នុងការបញ្ឈប់ ព្រោះបន្ទាប់ពីមានការប្រកាសជាសាធារណៈអំពីការទប់ស្កាត់កម្ចីជាប្រាក់ និងសងជាប្រេងពីសំណាក់រដ្ឋាភិបាលហើយក្តី ក៏នៅក្នុងឆ្នាំ២០២០ក្រោយមកទៀត រដ្ឋមន្ត្រីនៃក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល បានរាយការណ៍បន្ថែមថា មានក្រុមហ៊ុនប្រាំបួនទៅហើយដែលបានទិញយកប្រេងពេញមួយឆ្នាំរបស់ស៊ូដង់ខាងត្បូង ដែលនាំឱ្យប្រទេសនេះនៅត្រូវតែបន្តនាំចេញប្រេងទៅឱ្យក្រុមហ៊ុនម្ចាស់បំណុលទាំងនោះជាបន្តបន្ទាប់។

នៅថ្ងៃទី ១៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២១ ក្រុមប្រឹក្សាគណៈកម្មការ និងតំណាងជាន់ខ្ពស់នៃសហភាពអឺរ៉ុបបានធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីយុទ្ធសាស្ត្រឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិករបស់សហភាពអឺរ៉ុប ។ យុទ្ធសាស្ត្រសហភាពអឺរ៉ុប-ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិកនេះ ត្រូវបានអនុម័តដោយរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសចំនួន ២៧ នៃរដ្ឋជាសមាជិករបស់សហភាពអឺរ៉ុប ហើយត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងរួមចំណែកដល់ស្ថិរភាព សន្តិសុខ វិបុលភាព និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពនៅឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក ជំរុញគោលការណ៍លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ នីតិរដ្ឋ​ សិទ្ធិមនុស្ស និងច្បាប់អន្តរជាតិ។​​

កត្តាដែលជំរុញនូវការបង្កើតនៃយុទ្ធសាស្ត្រសហភាពអឺរ៉ុប-ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក

តំបន់ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក គឺជាតំបន់យុទ្ធសាស្រ្តដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់សហភាពអឺរ៉ុប។ ដោយសារតែការរីកចម្រើនខាងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ប្រជាសាស្រ្ត និងនយោបាយដែលកំពុងកើនឡើងនៅក្នុងតំបន់នេះ តំបន់ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក បានក្លាយជាតួអង្គសំខាន់មួយនៅក្នុងការរៀបចំសណ្តាប់ធ្នាប់អន្តរជាតិ និងក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមជាសកល។ សហភាពអឺរ៉ុប និងឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក បានមានទំនាក់ទំនងជាមួយគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធិដោយសហភាពអឺរ៉ុបគឺជាអ្នកវិនិយោគកំពូល និងជាដៃគូសហប្រតិបត្តិការអភិវឌ្ឍន៍ឈានមុខគេ ជាពិសេសជាដៃគូពាណិជ្ជកម្មដ៏ធំបំផុតមួយនៅក្នុងតំបន់ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក។ ភាពសំខាន់នៅក្នុងតំបន់នេះចំពោះសហភាពអឺរ៉ុបត្រូវបានសបញ្ជាក់ឱ្យឃើញតាមរយៈទំហំនៃពាណិជ្ជកម្មដែរក្នុងនោះដែរ តំបន់ទាំងពីរនេះកំពុងតែកាន់កាប់ជាង ៧០% នៃពាណិជ្ជកម្មពិភពលោកលើទំនិញ និងសេវាកម្ម ក៏ដូចជាជាង ៦០% នៃលំហូរវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស។ តំបន់នេះផងដែរគឺមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច និងយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ពិភពលោក ក៏ដូចជាផ្ទះសម្រាប់ ៦០% នៃចំនួនប្រជាជនពិភពលោកផងដែរ។

ជាមួយគ្នានេះ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការនៅក្នុងតំបន់ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិកមានសារៈសំខាន់ណាស់ក្នុងការអនុវត្តរបៀបវារៈសកលរបស់សហគមន៍អន្តរជាតិ រួមទាំងការសម្រេចបាននូវគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាពរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។ ប៉ុន្មានឆ្នាំមកនេះ សហភាពអឺរ៉ុបបានរួមចំណែកយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួននៅក្នុងតំបន់ទាក់ទងនឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអភិវឌ្ឍន៍ និងជំនួយមនុស្សធម៌ ការដោះស្រាយនូវការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ការបាត់បង់ជីវចម្រុះ ការបំពុល និងការរួមចំណែកដល់ការលើកកម្ពស់ច្បាប់អន្តរជាតិ រួមទាំងសិទ្ធិមនុស្ស និងសេរីភាពនៃការធ្វើនាវាចរណ៍។

ដោយសារតែការរីកលូតលាស់បច្ចុប្បន្ននៅក្នុងឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក ដែលបានបង្កើតឱ្យមានការប្រកួតប្រជែងភូមិសាស្ត្រនយោបាយដ៏ខ្លាំងក្លា ​រដ្ឋមន្ត្រី​ការបរទេស​សហភាព​អឺរ៉ុប​សម្រេច​ពង្រឹង​នូវយុទ្ធសាស្ត្រ និង​សកម្មភាព​របស់សហភាពអឺរ៉ុបនៅ​ឥណ្ឌូ​ប៉ាស៊ីហ្វិក។ យុទ្ធសាស្រ្ត និងការចូលរួមរ​បស់សហភាពអឺរ៉ុបទៅលើតំបន់ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិកនឹងក្លាយជាគោលការណ៍រយៈពេលវែង ដោយមានគោលបំណងរួមចំណែកដល់ស្ថិរភាព សន្តិសុខ វិបុលភាព និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពនៃតំបន់ ដោយផ្អែកលើការលើកកម្ពស់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ នីតិរដ្ឋ សិទ្ធិមនុស្ស និងច្បាប់អន្តរជាតិ។

វិស័យអាទិភាពក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រសហភាពអឺរ៉ុប-ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក

យុទ្ធសាស្ត្រសហភាពអឺរ៉ុប-ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិកបានអនុញ្ញាតឱ្យសហភាពអឺរ៉ុបបានបង្កើននូវកិច្ចសហប្រតិបត្តិការបន្ថែមទៀតលើវិស័យសំខាន់ៗដូចជា អភិបាលកិច្ចមហាសមុទ្រ សុខាភិបាល ការស្រាវជ្រាវ និងបច្ចេកវិទ្យា សន្តិសុខ និងការពារជាតិ និងការសហការរួមគ្នាលើការដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមជាសកល ដូចជាការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។​ កត្តាចម្បងទាំងនោះរួមមាន៖

កត្តាចម្បងទី១៖ វិបុលភាពប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងសេចក្ដីរួមបញ្ចូល (Sustainable and Inclusive Prosperity)​ ជាការសហការជាមួយដៃគូឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក ដើម្បីពង្រឹងខ្សែសង្វាក់តម្លៃ ពង្រឹង និងទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្ម ដោយអនុវត្តលើកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មដែលមានស្រាប់។ ជាមួយគ្នានេះ គេក៏ពង្រឹងច្បាប់ដើម្បីការពារពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិប្រឆាំងនឹងភាពអយុត្តិធម៌ ដូចជាការដាក់ទណ្ឌកម្មលើផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យាដោយបង្ខំ និងការលួចកម្មសិទ្ធិបញ្ញា។

កត្តាចម្បងទី២៖ វិវត្តន៍បៃតង (Green Transition) ជាការធ្វើការជាមួយដៃគូដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំង កាត់បន្ថយ និងសម្របខ្លួនទៅនឹងបម្រែបម្រួលនៃអាកាសធាតុ និងប្រឆាំងនឹងការបាត់បង់ជីវចម្រុះ ការបំពុល និងទម្រង់ផ្សេងទៀតៗដែលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន។

កត្តាចម្បងទី៣៖ ការគ្រប់គ្រងមហាសមុទ្រ (Ocean Governance) ជាការពង្រឹងអភិបាលកិច្ចសមុទ្រក្នុងតំបន់ដោយអនុវត្តន៍តាមច្បាប់អន្តរជាតិ ជាពិសេស UNCLOS (United Nations Convention on Law of the Sea) ក៏ដូចជាបន្តគាំទ្រដៃគូក្នុងតំបន់ ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការនេសាទ IUU (Illegal, Unreported and Unregulated) និងអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងភាពជាដៃគូជលផលប្រកបដោយនិរន្តរភាព។

កត្តាចម្បងទី៤៖ ការគ្រប់គ្រងឌីជីថល និងភាពជាដៃគូរ​ (Digital Governance and Partnership) ជាពង្រីកបណ្តាញនៃភាពជាដៃគូផ្នែកឌីជីថលជាមួយតំបន់ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក និងស្វែងរកកិច្ចព្រមព្រៀងភាពជាដៃគូឌីជីថលដែលមានសក្តានុពលថ្មី។ ផ្នែកនេះក៏ពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើការស្រាវជ្រាវ និងការច្នៃប្រឌិតជាមួយដៃគូក្នុងតំបន់ដែលមានគំនិតដូចគ្នាក្រោមកម្មវិធី “Horizon Europe” ។

កត្តាចម្បងទី៥៖ ការតភ្ជាប់ផ្នែកឌីជីថល​ (Digital Connectivity) គឺសហភាពអឺរ៉ុបនឹងពង្រឹងទំនាក់ទំនងរវាងអឺរ៉ុប និងឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិកដើម្បីជួយប្រទេសដៃគូដោះស្រាយនូវបញ្ហាគម្លាតនៃឌីជីថល និងធ្វើសមាហរណកម្មបន្ថែមទៀតទៅក្នុងប្រព័ន្ធអេកូឌីជីថលសកល ជាពិសេសគាំទ្រដៃគូដើម្បីបង្កើតនូវបទប្បញ្ញត្តិក្នុងការសម្របសម្រួលនៃផ្តល់មូលនិធិដើម្បីកែលម្អការតភ្ជាប់រវាងអឺរ៉ុប និងឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក។

កត្តាចម្បងទី៦៖ សន្តិសុខ និងការការពារ (Security and Defense) ជាការលើកកម្ពស់ផ្នែកសន្តិសុខក្នុងតំបន់ដោយផ្អែកលើច្បាប់ រួមទាំងបណ្តាញទំនាក់ទំនងសមុទ្រដែលមានសុវត្ថិភាព ការកសាងសមត្ថភាព និងការពង្រឹងវត្តមានកងទ័ពជើងទឹកនៅក្នុងឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក។ រិះរកវិធីដើម្បីធានាឱ្យមានការពង្រឹងការដាក់ពង្រាយកងទ័ពជើងទឹកដោយរដ្ឋសមាជិកសហភាពអឺរ៉ុបនៅក្នុងតំបន់។ គាំទ្រសមត្ថភាពរបស់ដៃគូឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក ដើម្បីធានាសន្តិសុខដែនសមុទ្រ។ សម្របសម្រួលការកសាងសមត្ថភាពសម្រាប់ដៃគូដើម្បីដោះស្រាយឧក្រិដ្ឋកម្មតាមអ៊ីនធឺណិត។

កត្តាចម្បងទី៧៖ សន្តិសុខមនុស្ស (Human Security) ជាការគាំទ្រប្រព័ន្ធថែទាំសុខភាព និងការត្រៀមលក្ខណៈសម្រាប់ជំងឺរាតត្បាតសម្រាប់ប្រទេសដែលមានការអភិវឌ្ឍន៍នៅមានកម្រិតនៅក្នុងតំបន់ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក និងពង្រឹងកាត់បន្ថយហានិភ័យគ្រោះមហន្តរាយផ្សេងៗទាំងក្នុងសហភាពអឺរ៉ុប និងតំបន់ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក។

ជារួមមក យុទ្ធសាស្ត្រសហភាពអឺរ៉ុប-ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិកត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងពង្រឹងនូវកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងសហភាពអឺរ៉ុប និងឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិកទៅលើវិស័យចម្បងមួយចំនួនរួមមានវិបុលភាពប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងសេចក្ដីរួមបញ្ចូល, វិវត្តន៍បៃតង, ការគ្រប់គ្រងមហាសមុទ្រ, ការគ្រប់គ្រងឌីជីថល និងភាពជាដៃគូរ, ការតភ្ជាប់ផ្នែកឌីជីថល, សន្តិសុខ និងការការពារ, និងសន្តិសុខមនុស្ស។​ ជាមួយគ្នានេះដែរ សហភាពអឺរ៉ុបនឹងពង្រឹងកិច្ចសន្ទនារបស់ខ្លួនជាមួយដៃគូលើសន្តិសុខ និងការពារ រួមទាំងការប្រឆាំងភេរវកម្ម និងសន្តិសុខតាមអ៊ីនធឺណិត។ ទាំងនេះនឹងនាំឱ្យសហភាពអឺរ៉ុប និងតំបន់ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិកសហការក្នុងការស្រាយបញ្ហាប្រឈមរួមគ្នា និងពង្រឹងនូវកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងភាគីទាំងពីរផងដែរ។

ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២  ប្រទេសជប៉ុនជាប្រទេសសន្តិភាពនិយម (Pacifist) ដោយចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់ខ្លួនថាមិនមានសមត្ថភាពយោធាដែលអាចបំពានលើគេ ហើយថវិកាដែលចំណាយលើវិស័យការពារជាតិរបស់ខ្លួនត្រូវការតិចជាង ១ ភាគរយនៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបរបស់ខ្លួន ប៉ុន្តែនៅក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ រដ្ឋាភិបាលជប៉ុនក្រោមការដឹកនាំរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីលោក ហ្វ៊ូមីអូ គីស៊ីដា(Fumio Kishida) បានអនុវត្តការកែសម្រួលសំខាន់ៗចំពោះ គោលនយោបាយសន្តិសុខជាតិ។ ទីក្រុងតូក្យូបានចេញផ្សាយយុទ្ធសាស្ត្រសន្តិសុខជាតិថ្មី រួមជាមួយនឹងឯកសារយុទ្ធសាស្ត្រការពារជាតិចំនួនពីរផ្សេងទៀត។ នៅក្នុងឯកសារទាំងអស់នោះ រដ្ឋាភិបាលជប៉ុនបានបង្ហាញគម្រោងរបស់ខ្លួនជាច្រើន អ្វីដែលសំខាន់គឺការបង្កើនថវិកាការពារជាតិរបស់ជប៉ុនរហូតទៅដល់ ២ ភាគរយនៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប។ នៅក្នុងអត្ថបទនេះនឹងនិយាយអំពីការពង្រឹងសមត្ថភាពយោធារបស់ប្រទេសជប៉ុន និងហេតុអ្វីបានជាជប៉ុនធ្វើដូច្នេះ?

ការបង្កើនថវិកាការពារជាតិរបស់ជប៉ុន

គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២៧ ជប៉ុនគ្រោងនឹងបង្កើនថវិកាការពារជាតិរហូតដល់ទៅ ២ ភាគរយនៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបរបស់ខ្លួន (GDP) ពោលគឺរវាងឆ្នាំ២០២៣ ដល់ឆ្នាំ២០២៧ ទីក្រុងតូក្យូគ្រោងនឹងចំណាយប្រាក់សរុបចំនួន ៤៣ ទ្រីលានយ៉េន ស្មើនឹងប្រមាណ ៣០២ ប៊ីលានដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិកលើវិស័យការពារជាតិ ដែលការចំណាយនេះធ្វើឱ្យប្រទេសជប៉ុនក្លាយជាប្រទេសធំជាងគេទីបីដែលមានការចំណាយលើវិស័យការពារជាតិ បន្ទាប់ពីសហរដ្ឋអាមេរិក និងប្រទេសចិន។ ជាក់ស្ដែង ទីក្រុងតូក្យូនឹងទិញមីស៊ីលរយៈចម្ងាយឆ្ងាយរបស់អាមេរិកដែលមានសមត្ថភាពបាញ់កម្ទេចទីតាំងរបស់សត្រូវនៅរយៈចម្ងាយ ១០០០ គីឡូម៉ែត្រ។ ការផ្លាស់ប្តូរដ៏ធំបំផុតនៅក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រសន្តិសុខជាតិរបស់ប្រទេសជប៉ុន គឺការបំពាក់សព្វាវុធដែលមានសមត្ថភាពវាយបកត្រលប់ទៅវិញ (Counter strike)។ ប្រទេសជប៉ុនបានឱ្យដឹងថា ការប្រើប្រាស់សព្វាវុធដែលមានសមត្ថភាពវាយបកត្រលប់ទៅវិញ គឺស្របតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ប្រសិនបើវាជាការឆ្លើយតបទៅនឹងការវាយប្រហាររបស់សត្រូវដែលខិតជិតមកដល់។ ជាមួយគ្នានេះផងដែរ​ ជប៉ុនក៏នឹងបង្កើនសមត្ថភាពប្រព័ន្ធការពារបណ្ដាញអ៊ីនធឺណិត (Cyber warfare) ផងដែរ។

មូលហេតុដែលធ្វើឱ្យជប៉ុនបង្កើនថវិកាជាតិ

នៅក្នុងសៀវភៅយុទ្ធសាស្ត្រសន្តិសុខជាតិ (NSS) បានសរសេរថា​ ប្រទេសជប៉ុនកំពុងប្រឈមមុខនឹងភាពតានតឹងនៃបរិយាកាសសន្តិសុខដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ និងស្មុគស្មាញបំផុត ចាប់តាំងពីការបញ្ចប់សង្គ្រាមលោកលើកទី២។ ប្រទេសមួយចំនួនដូចជាចិន និងរុស្ស៊ីជាដើម តែងតែបានព្យាយាមអង្រួនសណ្តាប់ធ្នាប់ពិភពលោកឱ្យរង្គោះរង្គើ។ ប្រទេសចិនកំពុងពង្រឹងអំណាចយោធារបស់ខ្លួនយ៉ាងឆាប់រហ័ស រួមទាំងការពង្រីកឃ្លាំងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ និងមីស៊ីល ព្រមទាំងសមត្ថភាពកងទ័ពជើងទឹកផងដែរ។ ប្រទេសជប៉ុនមានការព្រួយបារម្ភ ជាពិសេសការឈ្លានពានរបស់ចិនជាញឹកញាប់ចូលទៅក្នុងព្រំដែនទឹកជាប់គ្នានឹងជប៉ុន និងលំហអាកាសនៃប្រជុំកោះសេនកាគូ (Senkaku) នៅក្នុងភាសាជប៉ុន ដែលចិនហៅថាប្រជុំកោះតាវយូ (Diaoyu) ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅសមុទ្រខាងកើត។ ជប៉ុនយល់ឃើញថា សកម្មភាពរបស់ចិននៅសមុទ្រចិនខាងកើតក៏អាចប៉ះពាល់ដល់ផលប្រយោជន៍និងសន្តិសុខរបស់ខ្លួនផងដែរ។ ជាពិសេស ភាពតានតឹងកាន់តែខ្លាំងឡើងរវាងទីក្រុងប៉េកាំង និងតៃប៉ិ ក៏បានគំរាមកំហែងដល់ផលប្រយោជន៍សន្តិសុខរបស់ប្រទេសជប៉ុនផងដែរ។ ជម្លោះយោធាណាមួយនៅក្នុងតំបន់សុទ្ធតែអាចប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចជប៉ុន ព្រោះជប៉ុនពឹងផ្អែកលើការនាំចូលថាមពល និងពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិតាមរយៈផ្លូវសមុទ្រ។ នៅក្នុងសៀវភៅយុទ្ធសាស្ត្រសន្តិសុខជាតិថ្មី បានកំណត់ប្រទេសចិនថាជាបញ្ហាប្រឈមជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏ធំបំផុតក្នុងការធានាសន្តិភាព និងសន្តិសុខរបស់ប្រទេសជប៉ុន និងសន្តិភាព ក៏ដូចជាស្ថិរភាពនៃសហគមន៍អន្តរជាតិ។

អ្វីដែលជាចំណុចរបត់ដែលផ្លាស់ប្តូរការគិតរបស់ជប៉ុនទៅលើសន្តិសុខរបស់ខ្លូនតែម្តងគឺការឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ីទៅលើអ៊ុយក្រែន។ ទីក្រុងតូក្យូជឿជាក់ថាព្រឹត្តិការណ៍ស្រដៀងគ្នាអាចនឹងកើតឡើងនៅក្នុងតំបន់ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក ឬ អាស៊ីបូព៌ា ខណៈ​ដែល​វា​បាន​បង្ហាញ​សាធារណជន​ជប៉ុន​នូវ​ហានិភ័យ​ជាក់ស្តែង​នៃ​ជម្លោះ​យោធា។ ការស្ទង់មតិដោយកាសែតរបស់ជប៉ុនមួយឈ្មោះថា Yomiuri Shimbun កាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ បានរកឃើញថា ៥១ ភាគរយនៃអ្នកឆ្លើយតបបានយល់ស្របលើផែនការដំឡើងថវិកាជាតិលើវិស័យការពារជាតិរបស់ជប៉ុន ខណៈដែល ៤២ ភាគរយបានបដិសេធ។ បើតាមការវិភាគរបស់អ្នកជំនាញ នេះគឺជាការគាំទ្រដ៏គួរឱ្យកត់សំគាល់មួយនៅក្នុងបរិបទរបស់ជប៉ុន ។ ជាមួយគ្នានេះផងដែរ​ ជប៉ុន​និង​រុស្ស៊ីក៏​មាន​ជម្លោះ​មិន​ទាន់​ដោះស្រាយ​រួចនៅ​ឡើយ នៅជុំវិញ​ប្រជុំ​កោះ​គូរីល​ (Kuril island )។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ ប្រទេសរុស្ស៊ី ក៏ដូចជាចិនផងដែរ បានបង្កើនសកម្មភាពយោធារបស់ខ្លួនជុំវិញប្រទេសជប៉ុន និងដែនទឹកជាប់នឹងព្រំដែន ហើយបានដាក់ពង្រាយប្រព័ន្ធមីស៊ីលនៅលើកោះគូរីលទៀតផង។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ទាក់ទងនឹងភាពជឿនលឿននៃបច្ចេកវិទ្យាសព្វាវុធរបស់កូរ៉េខាងជើង​ បានបង្កឱ្យមានការគំរាមកំហែងដល់សន្តិសុខរបស់ប្រទេសជប៉ុនយ៉ាងខ្លាំង ដោយប្រទេសកូរ៉េខាងជើងតែងតែបានបាញ់សាកល្បងអាវុធនុយក្លេអ៊ែររបស់ខ្លួនចូលទៅក្នុងដែនសមុទ្រជប៉ុន។

ប្រតិកម្មរបស់បណ្ដាប្រទេសជុំវិញប្រទេសជប៉ុន

ប្រទេសចិនបានបង្ហាញការព្រួយបារម្ភចំពោះការបង្កើនការចំណាយទៅលើវិស័យការពារជាតិរបស់ជប៉ុន​ ហើយបានហៅវាថាជា​​ការវិវត្តដ៏គ្រោះថ្នាក់មួយរបស់ជប៉ុន។ ​ជាពិសេសទៅទៀតនោះ ការវិវត្តនេះបានបង្កើនការសង្ស័យពីសំណាក់ប្រទេសជិតខាងរបស់ជប៉ុនដទៃទៀត ព្រោះជប៉ុនជាប្រទេសដែលមានប្រវត្តិមិនល្អជាមួយប្រទេសជិតខាង​ មុនកាលពីសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ ចំណែកឯកូរ៉េខាងជើង និងរុស្ស៊ីក៏មិនខុសគ្នាពីចិនដែរ​ ពោលគឺពួកគេបានបង្ហាញការព្រួយបារម្ភ និងថ្កោលទោសចំពោះសកម្មភាពរបស់ជប៉ុនដែលបានបោះបង់គោលនយោបាយសន្តិភាពរបស់ខ្លួន ដែលអាចឱ្យធ្វើប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខនៅឧបទ្វីបកូរ៉េ និងតំបន់អាស៊ីបូព៌ាផងដែរ។

ឧបសគ្គក្នុងការសម្រេចគម្រោងនេះ

យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ តាមការវិភាគរបស់អ្នកជំនាញផែនការ​របស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី គីស៊ីដា​ ត្រូវប្រឈម​មុខនឹងឧបសគ្គចំនួន ២ សំខាន់ៗ ដោយទីមួយគឺបញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុ។​ គួរបញ្ជាក់ដែរថា​ គម្រោងនេះបានដាក់ចេញមុនពេលសភាអនុម័តថវិកាដែលត្រូវចំណាយ​។ គម្រោងនេះត្រូរចំណាយលុយរាប់ពាន់លានដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិក​ ដូច្នេះរដ្ឋាភិបាល​ជប៉ុន​ត្រូវ​ដំឡើង​ពន្ធ​បន្ថែម​ទៀត ប៉ុន្តែប្រជាជនជប៉ុនភាគច្រើនបានធ្វើការបដិសេធទៅលើការដំឡើងពន្ធ។ ចំណែកឯឧបសគ្គទី២ ​គឺបញ្ហានយោបាយ​ គូរបញ្ជាក់ដែលថាគណបក្សលោក គីស៊ីដា បានចង់សម្ព័ន្ធមិត្ដជាមួយគណបក្ស​ Komeito​ នៅក្នុងសភា ដែលគណបក្សនេះជាគណបក្សសន្តិភាពនិយម(Pacifist)និងតែងតែប្រឆាំងនឹងការតម្លើងវិស័យការពារជាតិ​។ គណបក្សនេះអាចជាឧបសគ្គ​ដល់រដ្ឋាភិបាលរបស់លោក គីស៊ីដា ព្រោះដើម្បីសម្រេចអ្វីមួយនៅថ្ងៃខាងមុខ គណបក្សរបស់លោក គីស៊ីដា ត្រូវទទួលបានសំឡេងគាំទ្រពីគណបក្សនេះ។

អត្ថន័យនៅពីក្រោយយោបាយការទូតឫស្សីវៀតណាម

ដោយឃើញពីភាពរវៀសនៅក្នុងការបត់បែនចំពោះគ្រប់ស្ថានការណ៍អាកាសធាតុរបស់ដើមឫស្សី ប្រទេសវៀតណាមបានអនុវត្តគោលនយោបាយការបរទេសមួយដែលមានឈ្មោះថា គោលនយោយបាយការទូតឫស្សី (Bamboo Diplomacy) ដើម្បីជាកូនសោរនៅក្នុងការពង្រឹងគោលនយោបាយការទេសរបស់ខ្លួននៅក្នុងស្ថានការណ៍របស់ពិភពលោក។ ពាក្យថានយោបាយការទូតឫស្សីនេះត្រូវបង្កើតឡើងដំបូងដោយលោក Nguyen Phu Trong អ្នកទ្រឹស្ដីម៉ាក្សនិយម និងជាអគ្គលេខាធិការ ៣ អាណត្តិនៃបក្សកុម្មុយនិស្តវៀតណាម​។ លោកបាន​អះអាងថានយោបាយការទូតឫស្សី គឺជាគោលនយោយបាយការទូតមួយដែលប្លែកនិងពិសេសដែលបន្សល់ទុកពីសម័យគ្រប់គ្រងរបស់ លោក​ ហូ ជីមិញ។ គាត់បានប្រៀបធៀបគោលនយោបាយការទូតរបស់វៀតណាមទៅនឹងដើមឫស្សី ដែលមានឬសគល់ និងដើមរឹងមាំដែលអាចបត់បែនតាមកម្លាំងខ្យល់ និងធន់ក្នុងគ្រប់កាលៈទេសៈ ។​ តាមរយៈការបកស្រាយរបស់លោក Trong ឬសគល់របស់ឫស្សី ថែរក្សាមូលដ្ឋានគ្រឹះរបស់រដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាមអោយមានភាពរឹងមាំ សុខដុមរមនា និងប្រកបដោយវិបុលភាព ព្រមទាំងមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងការបន្តដឹកនាំគោលនយោបាយការបរទេសវៀតណាមតាមមាគ៌ាដ៏ត្រឹមត្រូវនៃឯករាជ្យភាព បូរណភាពទឹកដី និងពហុភាគីនិយម។ ចំណែកឯដើមរបស់ឫស្សី គឺតំណាងអោយភាពវៃឆ្លាតនៅក្នុងការបត់បែនចំពោះគ្រប់កាលៈទេសៈនៅក្នុងទំនាក់ទំនងការទូត។ ត្រង់ចំណុចនេះមានន័យថា មន្រ្តីការទូតវៀតណាម គួរតែមានភាពវៃឆ្លាតនៅក្នុងការចេះបត់បែនខ្លួននៅក្នុងគ្រប់កាលៈទេសៈទាំងអស់ ចេះបន្ទាបខ្លួន និងបង្កើតចំណងមិត្តភាពជាមួយគ្រប់ប្រទេសទាំងអស់មិនថានៅក្នុងស្ថានការណ៍អាក្រក់បែបណាក៏ដោយ។ ម៉្យាងវិញទៀត លោកក៏បានប្រៀបប្រដូចរបងការពារឫស្សី គឺជាអ្នកការទូតនិង ប្រព័ន្ធនយោយបាយក្នុងស្រុក ដែលការពារផលប្រយោជន៍ជាតិ ភាពសុខដុមរមនារបស់ប្រជាពលរដ្ឋវៀតណាម និងប្រទេសវៀតណាមទាំងមូលឱ្យជៀសឆ្ងាយពីការគំរាមគំហែងពីពិភពខាងក្រៅ។​

ការអនុវត្តគោលយោបាយការទូតឫស្សី

វៀតណាមបានផ្លាស់ប្ដូរគោលនយោបាយការបរទេសពីគោលនយោបាយដូយម៉ូយ ដែលផ្ដោតសំខាន់លើមនោគមន៍វិជ្ជា ទៅអនុវត្តគោលនយោបាយការទូតឫស្សីដែលផ្ដោតសំខាន់ទៅលើផលប្រយោជន៍ជាតិ ឯករាជ្យភាព ការពឹងផ្អែកនៅលើខ្លួនឯង កិច្ចសហប្រតិបត្តិការពហុភាគីនិយម និងភាពចម្រុះនៅក្នុងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ។ គោលបំណងចម្បងនៅក្នុងការអនុវត្តគោលនយោយបាយការទូតឫស្សីនេះ គឺដើម្បីការពារមនុស្សធម៌ យុត្តិធម៌ ភាពសុចរិត វិបុលភាព ដែលប្រមូលផ្គុំគ្នាធ្វើជាធាតុផ្សំមួយនៅក្នុងការការពារផលប្រយោជន៍ជាតិ ការរួបរួមជាតិ និងការពារសុខសុភមង្គលរបស់ប្រជាជនវៀតណាម ។ ​ តាមរយៈការអនុវត្តគោលនយោបាយការទូតឫស្សីនេះ វៀតណាមបានបង្កើតចំណងមិត្តភាពជាមួយប្រទេសជាច្រើននៅទូទាំងពិភពលោកដើម្បីស្វែងរកផលប្រយោជន៍ជាតិបន្ថែមជាអតិបរមា។ ការអនុវត្តគោលនយោបាយការទូតឫស្សីត្រូវបានលាតត្រដាងកាន់តែច្បាស់​​ នៅក្នុងស្ថានការណ៍ដ៏តានតឹងរបស់ការប្រកួតប្រជែងភូមិសាស្រ្តនយោបាយរវាងមហាអំណាចចិននិងសហរដ្ឋអាមេរិក។ ជាមួយនឹងទីតាំងយុទ្ធសាស្រ្តរបស់ខ្លួនដែលកំពុងមានភាពតានតឹងនៅក្នុងបញ្ហាសមុទ្រចិនខាងត្បូង គួបផ្សំនឹងកម្លាំងយោធាដ៏មានសមត្ថភាព វៀតណាមពុំបានជ្រើសរើសចូលរួមនៅនៅក្នុងប្លុក ឬជ្រើសរើសចងសម្ព័ន្ធមិត្តជាមួយប្រទេសណាមួយឡើយ ផ្ទុយទៅវិញ ដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍ជាតិនិងរក្សានូវគោលជំហរឈរនៅចំណុចកណ្ដាលរបស់ខ្លួន វៀតណាមបានដើរតួរនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងការចូលរួមក្នុងយុទ្ធសាស្រ្តដែលផ្ដួចផ្ដើមដោយសហរដ្ឋអាមេរិករួមមាន Pivot to Asia, Free and Open-Indo Pacific​ យុទ្ធសាស្រ្ត ផ្លូវមួយ ខ្សែក្រវ៉ាត់មួយ របស់ប្រទេសចិន, យុទ្ធសាស្រ្ត Normal Statehood  របស់ប្រទេសជប៉ុន ព្រមទាំងយុទ្ធសាស្រ្ត Look East Policy របស់ប្រទេសឥណ្ឌាផងដែរ។ បើក្រឡេកទៅមើលទំនាក់ទំនងរបស់វៀតណាមនិងចិនវិញ ទោះបីជាវៀតណាមកំពុងតែមានជម្លោះដ៏តានតឹងជាមួយចិនទាក់ទងនឹងបញ្ហាសមុទ្រចិនខាងត្បូង ព្រមទាំងមានការមិនពេញចិត្តយ៉ាងខ្លាំងចំពោះមហិច្ឆតារបស់ចិននៅក្នុងការកាន់កាប់ដែនសមុទ្រចិនខាងត្បូងដោយផ្អែកទៅហេតុផលប្រវត្តិសាស្រ្តដែលមិនមានភាពជាក់លាក់ ក៏ដូចជាមានការព្រួយបារម្ភចំពោះការរីកដុះដាលឥទ្ធិពលរបស់ចិននៅអាស៊ីក៏ដោយ វៀតណាមមិនបានចូលរួមនៅក្នុងប្លុកណាមួយ ដើម្បីឆ្លើយតប និងកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលរបស់ចិននោះទេ ផ្ទុយទៅវិញវៀតណាមបានប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្រ្ត Soft Balancing ចំពោះបញ្ហាសមុទ្រចិនខាងត្បូង ដែលព្យាយាមស្វែងរកដំណោះស្រាយតាមរយៈអាស៊ាន ព្រមទាំងនៅតែទុកទ្វារបើកចំហរនៅក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះដោយទ្វេរភាគីជាមួយទីក្រុងប៉េកាំងផងដែរ។ ដោយឡែក វៀតណាមបានរក្សាគោលជំហររបស់ខ្លួន នៅក្នុងការបដិសេធមិនចង់សម្ព័ន្ធមិត្តជាមួយប្រទេសណាមួយឡើយ ដោយវៀតណាមមិនត្រឹមតែរក្សាទំនាក់ទំនងល្អតែជាមួយប្រទេសចិន និងសហរដ្ឋអាមេរិកនោះទេ វៀតណាមក៏បានរក្សាទំនាក់ទំនងល្អជាមួយ ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ប្រទេសជប៉ុន អូស្រ្តាលី បើទោះបីជាប្រទេសទាំងអស់នេះស្ថិតនៅផ្នែកម្ខាងទៀតនៃវិសាលមនោគមន៍វិជ្ជាក៏ដោយ។​​  ម៉្យាងវិញទៀត  The Four Nos ត្រូវបានប្រកាន់យកយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួននៅក្នុងគោលនយោបាយការបរទេស និងគោលនយោបាយការពារជាតិរបស់វៀតណាម។ The Four Nos ទាំងបួនមានដូចជា គ្មានសម្ព័ន្ធភាពយោធា គ្មានមូលដ្ឋានទ័ពបរទេសនៅក្នុងទឹកដីវៀតណាម​ គ្មានការចូលរួមបក្សសម្ព័ន្ធជាមួយប្រទេសទីពីរដើម្បីប្រឆាំងនឹងប្រទេសទីបី និងគ្មានការប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធាឬការគំរាមគំហែងនៅក្នុងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ ត្រូវបានចងក្រងនៅក្នុងសៀវភៅការពារជាតិវៀតណាមកាលពីឆ្នាំ២០១៩ ដែលបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់អំពីគោលជំហររបស់នៅក្នុងការមិនជ្រើសរើសចូលរួមសម្ព័ន្ធមិត្តយោធាណាមួយ ដែលអាចធ្វើអោយប៉ះពាល់ទៅដល់ផលប្រយោជន៍ជាតិរបស់ខ្លួនឡើយ។ ជំនួសពីលើការបដិសេធមិនចូលរួមបក្សសម្ព័ន្ធយោធា វៀតណាមក៏បានបញ្ជាក់អំពីគោលជំហររបស់ខ្លួននៅក្នុងការបើកចំហរការអភិវឌ្ឍកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើវិស័យការពារជាតិ និងយោធាជាមួយប្រទេសដទៃទៀត “អាស្រ័យលើកាលៈទេសៈ និងលក្ខខណ្ឌជាក់លាក់” ដែលត្រង់ចំណុចនេះបង្ហាញពីយុទ្ធសាស្រ្តជាក់ស្តែងរបស់វៀតណាមចំពោះគោលនយោបាយការបរទេស និងសន្តិសុខជាតិ ដោយមិនមានការចង្អុលបង្ហាញពីឥទ្ធិពលនៃមនោគមវិជ្ជាណាមួយឡើយ។

សារៈសំខាន់នៃនយោបាយការទូតឫស្សីចំពោះវៀតណាម

គោលនយោបាយការទូតឫស្សីបានជួយត្រួសត្រាយផ្លូវរបស់វៀតណាមឱ្យកាន់លេចមុខលេចមាត់នៅក្នុងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ និងបង្កើតចំណងមិត្តភាពជាមួយប្រទេសជាច្រើននៅទូទាំងពិភពលោក។​ វៀតណាមបានបង្កើតទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយប្រទេសចំនួន ១៨៩ ក្នុងចំណោមប្រទេសសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិចំនួន ១៩៣ តួលេខទាំងអស់នេះជាទឡ្ហីករណ៍ដ៏សំខាន់ដែលបង្ហាញពីភាពជោគជ័យមួយជ្រុងធំរបស់សមទ្ធិផលនៃនយោបាយការបរទេសរបស់វៀតណាមក្នុងរយៈពេលដែលអនុវត្តគោលនយោបាយនេះ។ ការចេះបត់បែន ការបង្កើតចំណងមិត្តភាព និងការក្លាយជាសមាជិករបស់អង្គការតំបន់ និងអន្តរជាតិដែលជាតួរអង្គមិនមែនរដ្ឋទាំងអស់នេះ បានជួយបើកចំហរផ្លូវរបស់វៀតណាមនៅក្នុងការកៀរគរធនធានទៅលើគ្រប់វិស័យ មកធ្វើជាផលប្រយោជន៍ជាតិនៅក្នុងការអភិវឌ្ឍសង្គមជាតិ និងឆ្លើយតបទៅនឹងសេចក្ដីត្រូវការរបស់ប្រជាជន​ បន្ថែមពីលើគោលជំហរដ៏រឹងមាំនៅក្នុងការថែរក្សាប្រយោជន៍ជាតិ ការពារឯករាជ្យ ឯកភាពជាតិ បូរណភាពទឹកដី និងអធិបតេយ្យភាព។